ItQal Finance and Management

De kredietcrisis heeft ons aangetoond dat men niet meer kan spreken over nationale markten maar dat de markten geïntegreerd zijn en dat risico wereldwijd is. “Systeem risico” is de term die gebruikt wordt als de stabiliteit verdwijnt in de financiële structuur en markten en de economie op de rand van de afgrond staan.

Met de recente gebeurtenis in IJsland, eerst de bankencrisis en nu de vulkaanuitbarsting, kan men de vraag stellen of een langdurige vulkanische eruptie van Eyjafjallajokull in een verlaten deel van IJsland een vergelijkbaar systeem risico teweeg kan brengen voor de wereldwijde economieën?

Wel, één van de gevolgen van natuurrampen is de verstoring van de toeleveringskanalen van goederen en diensten of de zogenaamde “Supply Chain”. In een wereld waar alles geïntegreerd is en juist op tijd (Just in Time) moet geproduceerd en afgeleverd worden kunnen deze natuur verschijnselen door de verstoring van het transportsysteem, in dit geval het luchtruim en cargo vluchten belangrijke gevolgen hebben voor de soevereine staten en hun economieën op wereldwijd vlak.

• Voor landen en bedrijven die gedreven zijn door export veroorzaakt dit een abrupte vermindering van de vraag van de klant en de noodzaak van extra opslag, tot het gevaar geweken is of het luchtruim terug openstaat.

• Voor invoerders heeft dit ernstige gevolgen voor de productie door het eventueel ontbreken van kleinere componenten die de productie tot stilstand kan brengen of voor groot handelszaken die hun geen goederen hebben om aan hun locale afnemers te kunnen leveren.

• Luchtvaartmaatschappijen verliezen een dagelijkse omzet, evenals de omringende nuts bedrijven en infrastructuur die dagelijkse goederen en diensten leveren aan deze industrie.

• Voor verzekeringsmaatschappijen, die meestal geïntegreerd zijn in de bankensector, het risico van enorme vorderingen indien de risico´s gedekt zijn.

• Enz.

De media rapporteerde tijdens de vulkaan uitbarsting in april 2010 het volgende:

• Honderdduizenden arbeiders in de landbouw in Kenia, één van de grootste exporteurs, vrezen werkloosheid vanwege het gesloten luchtruim.

• Japanse autoreus Nissan, zegt dat het verschillende productielijnen opschort aan gebrek door onderdelen uit Ierland.

• Opslag installaties op de lucht haven van Nairobi zijn helemaal vol, waarbij een enorme hoeveelheid verse bloemen en fruit die bestemd zijn voor de Europese markt verloren kunnen gaan.

• De luchtvaartindustrie berekende een verlies aan inkomsten voor de eerste vijf dagen op 740 miljoen euro.

Op basis van de bovenstaande factoren kan men duidelijk weergeven dat “Supply chain risico” kan geclassificeerd worden als een “system risico” en ernstige gevolgen kan hebben op korte of lange termijn op de kapitaalmarkten, de portefeuille van investeerders en de bedrijfswinsten van ondernemingen.

.

De Griekse schuld problemen blijven op de hoofdpagina. Zal Europa en het IMF hun financieel steunen? De volatiliteit op de obligatiemarkten blijven groot op vrees van een Griekse wanbetaling en de onzekerheid over de toekomst van Europa.

Dus wat brengt de toekomst? Europa is nog steeds in recessie, met een munt die sterk gewaardeerd was de laatste 5 jaren ten opzichte van de dollar en het Britse pond, niet vanwege de kracht van de unie, maar vanwege de zwakte van de US en de UK, met als gevolg een verzwakte positie van export voor de Europese landen.

Toch heeft dit moeilijk scenario zijn voordelen, door de aanhoudende onzekerheid verzwakt de Euro en maakt het de munt op deze mate meer competitief en bevordert de export groei en versterkt de bedrijfswinsten met vestigingen in de US of UK.

Stel het ondenkbare voor en Griekenland moet zijn obligaties herstructureren, wat zullen de gevolgen zijn voor :

•             De nog fragiele Europese bankstructuur

•             De stabiliteit van de Monetaire Unie

•             De gevolgen voor de andere landen zoals Portugal, Spanje en Ierland.

•             De toekomstige lidstaten en de beslissing om hun centrale bank op te geven voor het ECB.

De bovenstaande factoren in achtgenomen kan men vaststellen dat de Europese Unie een tijdelijke ondersteuning zal geven, (maar men weet nooit met zekerheid, zie Lehman Brothers) .  Dus voor hen die twijfels hebben over Europa, voor Europa is het nog steeds “Eén voor allen, allen voor Europa”

De kredietcrisis is nu meer dan één jaar oud en regeringen hebben het nog steeds moeilijk om hun economieën bij te sturen maar gelukkig zien we de eerste tekenen van groei.

Maar de vraag bij velen blijft: “Wie is verantwoordelijk voor dit alles” ….

Door de belangrijkste factoren op een rijtje te zetten kunnen we misschien een beter perspectief opbouwen en duidelijker bepalen wie de schuld hier heeft:

1.            De centrale bankiers in de US hielden hun rente kunstmatig laag gehouden, geloofden dat ze eeuwig groei konden ondersteunen, en creëerden daardoor een kunstmatige economie.

2.            Vastgoedprijzen reflecteerden de inflatoire realiteit niet meer en de waarde van de eigendom was het lieveling debat van de goede huisvader.

3.            Bankiers dachten dat ze door hypotheken te securitiseren het risico konden verspreiden, maar door hebzucht begonnen ze alle soorten rommel te verpakken, waardoor slechts weinigen nog begrepen wat het investeringproduct inhield, laat staan het risico.

4.            Rating bureaus zoals Moody’s geloofden dat hun systemen feilloos waren en dat ze bedrijven nauwkeurig konden beoordelen, zelfs in extreme moeilijke economische tijden.

5.            Gezinnen geloofden dat de goede tijden niet konden eindigen en gingen te ver met kredieten in vergelijking met hun inkomsten.

6.            Beleggers geloofden dat eenmaal verzekerd (via CDS contracten) dat ze meer risico konden nemen en geloofden niet dat hun tegenpartijen ooit aan de rand van de afgrond zouden kunnen staan.

7.            De investerings politiek in grote organisaties is  nog steeds een spel van cijfers waarbij risicomaatregelen zoals “Value at Risk (VAR)”  bepalend zijn voor het aanpassen van portfolio’s  zonder rekening te houden met de wereldwijde structurele veranderingen.

8.            Politici hadden meer aandacht voor binnenlandse problemen en om herkozen te worden dan het besturen van hun bankstructuur en ondernemers die wereldwijde spelers werden met als enig hoofdkenmerk om op korte termijn winst te maken.

9.            Politici en ondernemers geloofden in vrije en zelfregulerende markten en miste één van de van de fundamentele begrippen namelijk “Agency Theory” .

 Maar dan kwamen de eerste uitdagingen van een “Global World”, de wereldwijde strijd voor grondstoffen, energie en olie met de resulterende hoge inflatie. Huishoudens voelden de kost, en de  vastgoed, obligatie, geld en aandelenmarkten begonnen wereldwijd te daveren.

Dus wie is de schuldige …. Waarschijnlijk alle van boven genoemde spelers … toch de “name of the game” is met de vinger naar elkaar wijzen. Misschien moeten we dit toeschrijven aan “behavioural Finance” een wetenschap die nog in de kinderschoenen staat, net zoals het ruimtelijk onderzoek.

George Soros een van s´werelds grootste erkende investeerders verstrekte onlangs een aantal lezingen over wat hij als de “nieuwe wereldorde beschouwt”.

In een van die lezingen bespreekt hij dat de huidige kapitaalmarkten het kapitalistisch systeem die werd geleid door de VS en UK niet meer van toepassing is en stevig moet bijgestuurd worden.

De twee belangrijkste stellingen die hij naar voor brengt zijn:

1.            De kredietcrisis heeft aangetoond dat vrije markten moeten gereglementeerd worden.   Het probleem hier is dat reglementering ligt bij de soevereine staat en de vraag blijft of een wereldwijde regelgeving ter ondersteuning van de mondiale kapitaalmarkten mogelijk is. Bijvoorbeeld zullen de groeilanden China, India, Rusland en de vele andere bereid zijn zich neer te leggen bij wereldwijde uniforme voorschriften en zullen de westerse reglementeringen eenzelfde economisch effect hebben op hun huidige infrastructuur die nog in ontwikkeling is? Een mooi voorbeeld hiervan is de debatten door onze wereldleiders over de opwarming van de aarde, die tot niets dan goede voornemens leidde.

2.            De huidige geïntegreerde wereld is een wereld met een verhoogd risico, door een gebrek aan grondstoffen en energie die de stabiliteit van economieën kan in drang brengen:

Door deze factoren komt een van de geliefde investering hypotheses van vrije en efficiënte markten (EMH) in gedrang als soevereine staten gaan ingrijpen en met protectionistische maatregelen tewerk gaan ter ondersteuning van hun economieën.

Ook kunnen we verwijzen hier naar andere modellen in financiële theorieën die zullen moeten herevalueert worden:

•             Is het risico vrije rente nog risico vrij, en welke soevereine staten zullen overheersen in deze nieuwe wereld orde?

•             Moeten we de risico premie van aandelen herwaarderen en voor welke soevereine staat?

Een heleboel vragen ontstaan over hoe financiële theorieën zullen moeten aangepast worden, maar een ding is zeker, meer actief onderzoek zal nodig zijn om de wereldwijde trends te begrijpen en de organisatie bij te sturen.